ന്യൂഡൽഹി: 1998 മേയിൽ മുൻ രാഷ്ട്രപതി ഡോ. എ.പി.ജെ. അബ്ദുൾ കലാമിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ അമേരിക്കൻ ചാര ഉപഗ്രഹങ്ങളുടെ നിരീക്ഷണ സമയം കണക്കാക്കി ഇന്ത്യ പൊഖ്‌റാനിൽ വിജയകരമായി ആണവ പരീക്ഷണം നടത്തിയത് ചരിത്രമാണ്. സമാനമായ രീതിയിൽ ഉപഗ്രഹങ്ങളുടെ ഭ്രമണപഥ സമയക്രമം പ്രയോജനപ്പെടുത്തി പഞ്ചാബിലെയും ഹരിയാനയിലെയും കർഷകർ കൃഷിയിടങ്ങളിലെ വൈക്കോൽ കത്തിക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

നിലവിൽ നാസയുടെ ടെറ, അക്വ (Terra, Aqua) ഉപഗ്രഹങ്ങളിലെ മോഡിസ് (MODIS) സെൻസറുകളും, സുവോമി-എൻ.പി.പി, നോവ (Suomi-NPP, NOAA) ഉപഗ്രഹങ്ങളിലെ വി.ഐ.ഐ.ആർ.എസ് (VIIRS) സെൻസറുകളുമാണ് ഇന്ത്യയിലെ കാർഷിക തീപ്പിടിത്തങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കാൻ പ്രധാനമായും ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ദിവസത്തിൽ നിശ്ചിത സമയങ്ങളിൽ (പ്രധാനമായും ഉച്ചയ്ക്ക് 10:30 നും 1:30 നും ഇടയിൽ) മാത്രമാണ് ഈ പോളാർ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഈ മേഖലയ്ക്ക് മുകളിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നത്. ഉപഗ്രഹങ്ങൾ കടന്നുപോയ ശേഷമുള്ള സമയങ്ങളിൽ കർഷകർ വൈക്കോൽ കത്തിക്കുന്നതിനാൽ ഈ തീപ്പിടിത്തങ്ങൾ ഔദ്യോഗിക കണക്കുകളിൽ പലപ്പോഴും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നില്ല. 2021-ൽ 80,000 ആയിരുന്ന തീയിടൽ കേസുകൾ 2025-ൽ 6,000 ആയി കുറഞ്ഞതായി രേഖകളിൽ കാണുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഈ വ്യത്യാസത്തിന് പിന്നിൽ ഉപഗ്രഹങ്ങളുടെ കണ്ണുവെട്ടിച്ചുള്ള നടപടികളാണെന്ന് വിദഗ്ധർ വിലയിരുത്തുന്നു.

ഈ പോരായ്മ പരിഹരിക്കുന്നതിനായി 'ഐഫോറസ്റ്റ്' (iFOREST) എന്ന ഗവേഷണ സംഘടന 'ഫയർ വാച്ച്' (Fire Watch) എന്ന മൾട്ടി-സാറ്റലൈറ്റ് പ്ലാറ്റ്‌ഫോം വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഓരോ 15 മിനിറ്റിലും ചിത്രങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കുന്ന Meteosat-8, Meteosat-9 ഉപഗ്രഹങ്ങളിലെ സെൻസറുകളും, യൂറോപ്യൻ സ്‌പേസ് ഏജൻസിയുടെ Sentinel-2 ഉപഗ്രഹ ചിത്രങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് തീപ്പിടിത്തവും കത്തിനശിച്ച ഭൂമിയുടെ വിസ്തൃതിയും ഇതിലൂടെ കൃത്യമായി കണക്കാക്കാനാകും.

പരിസ്ഥിതി നിരീക്ഷണത്തിന് വിദേശ ഉപഗ്രഹങ്ങളെ ആശ്രയിക്കേണ്ടി വരുന്നതിനെതിരെ പാർലമെന്ററി സ്റ്റാൻഡിംഗ് കമ്മിറ്റി ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിക്കുകയും, ഇന്ത്യയ്ക്ക് സ്വന്തമായി മുഴുവൻ സമയ ജിയോസ്റ്റേഷനറി ഉപഗ്രഹം വേണമെന്ന് നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇന്ത്യയുടെ അത്യാധുനിക EOS-05 ഉപഗ്രഹത്തിന് കുറഞ്ഞ സമയത്തിനുള്ളിൽ ചിത്രങ്ങൾ പകർത്താൻ സാധിക്കുമെങ്കിലും, ദേശീയ സുരക്ഷാ ആവശ്യങ്ങൾ മുൻനിർത്തി ഇതിന്റെ വിവരങ്ങൾ പരിസ്ഥിതി ഏജൻസികൾക്ക് പൂർണ്ണമായി ലഭ്യമാക്കിയിട്ടില്ല. എന്നിരുന്നാലും, കൃഷിയിടങ്ങളിലെ കരിഞ്ഞ പാടുകൾ മറയ്ക്കാൻ കഴിയില്ലെന്നിരിക്കെ, ഹൈദരാബാദിലെ നാഷണൽ റിമോട്ട് സെൻസിംഗ് സെന്റർ (NRSC) കാർട്ടോസാറ്റ്-3 ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഹൈ-റെസല്യൂഷൻ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധന നടത്തി റിപ്പോർട്ടുകൾ കമ്മീഷൻ ഫോർ എയർ ക്വാളിറ്റി മാനേജ്‌മെന്റിന് (CAQM) കൈമാറുന്നുണ്ട്.

KH NEWS English Summary

Farmers Exploit Satellite Blind Spots for Stubble Burning; High-Tech Tracking Intensified

New Delhi: In an echo of the tactics used during the 1998 Pokhran nuclear tests—where scientists timed operations around foreign spy satellite overpasses—farmers in Punjab and Haryana are reportedly scheduling stubble burning around the transit windows of monitoring satellites.

• Surveillance Gaps: Agricultural fires are primarily monitored by polar-orbiting satellites, including NASA’s Terra and Aqua (MODIS) as well as Suomi-NPP and NOAA (VIIRS). Because these orbiters pass over northwest India during fixed midday hours, burning carried out in the late afternoon escapes real-time detection, creating a misleading drop in official fire incidents.

  DiCRA - Nabard+ 1

• Advanced Monitoring Systems: To counter these blind spots, environmental research organisation iFOREST developed the 'Fire Watch' platform, integrating Meteosat geostationary observations (updated every 15 minutes) and ESA's Sentinel-2 imagery to accurately map burnt acreage.

• Strategic and National Efforts: Following recommendations from a Parliamentary Standing Committee urging dedicated geostationary environmental satellites, focus has shifted to domestic assets. While advanced surveillance satellites like EOS-05 remain primarily designated for national security, the National Remote Sensing Centre (NRSC) uses Cartosat-3 and post-burn scar analysis to report non-compliance directly to the Commission for Air Quality Management (CAQM).

  newspillar.live